Dyslexie
Wanneer iemand dyslexie heeft, is er sprake van een ernstige achterstand op het gebied van lezen en spelling in vergelijking tot leeftijdgenoten. De achterstand moet hardnekkig zijn. Dit betekent dat ook met extra ondersteuning en oefenen het lezen en/of spelling moeizaam blijft gaan.
Dyslexie betekent letterlijk ‘niet goed kunnen lezen’. Het woord komt uit het Grieks. De definitie voor dyslexie die in Nederland het meest wordt gebruikt is: ‘’Een hardnekkig probleem met het aanleren en het accuraat en/of vlot toepassen van het lezen en/of spellen op woordniveau.‘’
Dyslexie betekent letterlijk ‘niet goed kunnen lezen’. Het woord komt uit het Grieks. De definitie voor dyslexie die in Nederland het meest wordt gebruikt is: ‘’Een hardnekkig probleem met het aanleren en het accuraat en/of vlot toepassen van het lezen en/of spellen op woordniveau.‘’
Kenmerken van dyslexie:
Kinderen met dyslexie kunnen moeite hebben:
Kinderen met dyslexie kunnen moeite hebben:
- Om het verschil te horen tussen klanken als m en n; p, t en k; s, f en g; eu, u en ui
- Om de klanken in volgorde te zetten, zoals bij ‘dorp’ en ‘drop’ of ‘12’ en ‘21’
- Om de aandacht te houden bij ‘klankinformatie’ (gesproken woord)
- Met het inprenten van reeksen, bijvoorbeeld tafels of spellingsregels (automatiseren)
- Met het onthouden van vaste woordcombinaties, uitdrukkingen of gezegdes
- Met het onthouden van losse gegevens, zoals rijtjes, woordjes en jaartallen
Dyslexie wordt ook wel een stoornis in het ‘technisch lezen’ genoemd. Technisch lezen is de vaardigheid van het omzetten van de letters in klanken. En uiteindelijk dus het kunnen voorlezen van een tekst op een goed tempo. Dyslexie belemmert het vlot leren lezen. De meeste kinderen met dyslexie leren uiteindelijk wel lezen, maar blijven trager lezen. Ze moeten er meer energie in steken en zijn sneller afgeleid dan de gemiddelde lezer. Dat gaat vaak ten koste van het begrijpen van wat je leest.
Oorzaak van dyslexie:Waarom de ene persoon dyslexie krijgt en de andere niet, is niet duidelijk. Onderzoekers zijn het niet eens over de oorzaak van dyslexie. Wel is duidelijk dat de hersenen hierbij een grote rol spelen. Het lijkt erop dat het gebied in de hersenen waar klank (hoe een letter klinkt) aan het teken (hoe je de letter schrijft) wordt gekoppeld te zwak is ontwikkeld. De klankcodes (hoe je een letter schrijft en uitspreekt) worden hierdoor minder goed door de hersenen verwerkt. En daardoor weer minder goed onthouden door het geheugen. Om vlot te kunnen lezen moeten je hersenen het beeld van veel voorkomende woorden na wat oefenen snel kunnen herkennen. Bij de meeste mensen zonder dyslexie gaat dat herkennen van de letters met de goede klanken zo snel, dat we zeggen dat het automatisch gaat. We zeggen dan dat het geautomatiseerd is. Voor mensen met dyslexie is dat automatiseren juist lastig. Daarom wordt er wel gezegd dat dyslexie een automatiseringsprobleem is. Mensen met dyslexie hebben meestal ook moeite met het automatiseren van andere informatie dan klanken en letters. Kinderen met dyslexie hebben bijvoorbeeld vaak extra moeite met het aanleren van de tafels of topografie of rijtjes jaartallen bij geschiedenis.
Erfelijke factor:
Het staat vast dat bij dyslexie sprake is van een erfelijke factor. Een kind dat één ouder heeft met dyslexie, heeft 40 tot 50% kans ook dyslexie te krijgen. Bij twee dyslectische ouders is de kans zelfs rond de 80%. Dyslexie gaat nooit over. Je kunt wel leren om er minder last van te hebben. Daarnaast kan het veel oefenen helpen om steeds iets beter te worden in het lezen en spellen.
Spellingproblemen:
Kinderen met spellingproblemen weten soms niet hoe ze bepaalde letters of lettercombinaties moeten schrijven. Ze halen dan bijvoorbeeld de b en d vaak door elkaar, of vinden het lastig om de volgorde van de letters in de eu of ui te onthouden. Vaak schrijven kinderen met dyslexie de woorden op zoals je ze hoort. In het Nederlands zijn er helaas veel spellingregels die bepalen dat je een woord anders schrijft dan dat je het hoort. Denk bijvoorbeeld maar aan woorden als bomen (boomun) of hond (hont).
Er is alleen sprake van dyslexie als er geen andere oorzaken zijn die de problemen met lezen en/of spelling kunnen verklaren. Een kind met ernstige concentratieproblemen zou bijvoorbeeld moeite kunnen hebben met lezen doordat het onvoldoende kan focussen op het lezen. Of kinderen die thuis geen Nederlands spreken. We spreken dan van een leesprobleem.
Oorzaak van dyslexie:Waarom de ene persoon dyslexie krijgt en de andere niet, is niet duidelijk. Onderzoekers zijn het niet eens over de oorzaak van dyslexie. Wel is duidelijk dat de hersenen hierbij een grote rol spelen. Het lijkt erop dat het gebied in de hersenen waar klank (hoe een letter klinkt) aan het teken (hoe je de letter schrijft) wordt gekoppeld te zwak is ontwikkeld. De klankcodes (hoe je een letter schrijft en uitspreekt) worden hierdoor minder goed door de hersenen verwerkt. En daardoor weer minder goed onthouden door het geheugen. Om vlot te kunnen lezen moeten je hersenen het beeld van veel voorkomende woorden na wat oefenen snel kunnen herkennen. Bij de meeste mensen zonder dyslexie gaat dat herkennen van de letters met de goede klanken zo snel, dat we zeggen dat het automatisch gaat. We zeggen dan dat het geautomatiseerd is. Voor mensen met dyslexie is dat automatiseren juist lastig. Daarom wordt er wel gezegd dat dyslexie een automatiseringsprobleem is. Mensen met dyslexie hebben meestal ook moeite met het automatiseren van andere informatie dan klanken en letters. Kinderen met dyslexie hebben bijvoorbeeld vaak extra moeite met het aanleren van de tafels of topografie of rijtjes jaartallen bij geschiedenis.
Erfelijke factor:
Het staat vast dat bij dyslexie sprake is van een erfelijke factor. Een kind dat één ouder heeft met dyslexie, heeft 40 tot 50% kans ook dyslexie te krijgen. Bij twee dyslectische ouders is de kans zelfs rond de 80%. Dyslexie gaat nooit over. Je kunt wel leren om er minder last van te hebben. Daarnaast kan het veel oefenen helpen om steeds iets beter te worden in het lezen en spellen.
Spellingproblemen:
Kinderen met spellingproblemen weten soms niet hoe ze bepaalde letters of lettercombinaties moeten schrijven. Ze halen dan bijvoorbeeld de b en d vaak door elkaar, of vinden het lastig om de volgorde van de letters in de eu of ui te onthouden. Vaak schrijven kinderen met dyslexie de woorden op zoals je ze hoort. In het Nederlands zijn er helaas veel spellingregels die bepalen dat je een woord anders schrijft dan dat je het hoort. Denk bijvoorbeeld maar aan woorden als bomen (boomun) of hond (hont).
Er is alleen sprake van dyslexie als er geen andere oorzaken zijn die de problemen met lezen en/of spelling kunnen verklaren. Een kind met ernstige concentratieproblemen zou bijvoorbeeld moeite kunnen hebben met lezen doordat het onvoldoende kan focussen op het lezen. Of kinderen die thuis geen Nederlands spreken. We spreken dan van een leesprobleem.